Dla niewtajemniczonych, szachowy wszechświat może być odbiciem samej gry: powolny, cichy i następnie nudny, z wieloma określeniami, nazwami i manewrami, które trudno zrozumieć i jeszcze trudniej wymówić.

Hokejowy wieczór w Kanadzie taki nie jest (choć przy nadmiarze rosyjskich zawodników może dzielić kłopot z wymową). Ale cichy? Nudny? Hal Bond prosi o inną opinię.

W zeszłym miesiącu Bond pojechał ze swojego domu w Guelph do Sofii, Bułgaria, na mecz szachowych pretendentów. Zachowując się jak dyrektor półfinałowego meczu między miejscowym bohaterem Weselinem Topałowem a urodzonym w Rosji, zamieszkałym w USA pretendentem Gatą Kamskim, Bond opisuje widowisko, które sugeruje światowe wrzenie z morderczą intrygą.

W Narodowym Pałacu Kultury w Sofii sala gry była zaciemniona, żeby zapobiec kontaktom z publicznością; urządzenie zagłuszające sygnały blokowało potencjalne sygnały z zewnątrz; a w czasie przerw na toaletę Bond wysyłał zabezpieczenie z każdym graczem, żeby mieć pewność, że ulga miała czysto fizyczny charakter.

Biorąc pod uwagę intensywność dokładnych badań i podejrzenie, które towarzyszy grze na najwyższym poziomie, nie powinno być niespodzianką, że dramat rozciągnął się poza ściany pałacu. Zaczęło się od tego, że Bułgarska Federacja Szachowa, powołując się na prawa autorskie, zabroniła ChessBase, największemu na świecie szachowemu portalowi, transmitować mecz na żywo, ruch po ruchu, w formie tekstu, gdyż robiono to bez zezwolenia federacji.

ChessBase, jak kazano, przestała. "Kazano nam zaniechać i dostosowaliśmy się", napisał w emailu do Bonda współzałożyciel ChessBase Frederic Friedel. "Wdawanie się w sprawy sądowe z Bułgarami jest zbyt drogie i czasochłonne, a jest niewiele do wygrania".

Ale to nie powstrzymało od wskrzeszenia wiekowego pytania, które rozciąga się ponad względnie szczególną dziedziną szachów i nad szerszą areną wydarzeń sportowych i intelektualnych praw własności w zwiększającym się świecie mediów. Czy partia, mecz, idea, a nawet posunięcie może podlegać prawom autorskim, jeśli jest to wykonane publicznie?

Michael Geist, który jest w zarządzie Internet and E-Commerce Law na Uniwersytecie w Ottawie, śmieje się z tego conceptu.

"Prawa autorskie nie chronią idei, chronią wyrażenie tych idei", stwierdza Geist, zastrzegając, że jego znajomość bułgarskiego prawa intelektualnej własności nie jest bez skazy.

Weźmy Leafs: "Sposób, w jaki (Mikhail) Grabovki podaje krążek nie jest obiektem prawa autorskiego; transmisja CBC byłaby."

Jednakże opór Grabovskiego, żeby w ogóle nie podać, użycie szachowego posunięcia, które zobaczyłeś online, nie jest chronione prawem autorskim tak samo, jak próba obrotu Savarda - baletowego ruchu byłego zawodnika Montreal Canadiens, wielkiego Serge'a Savarda (choć jest też przypisywane legendzie Chicago Blackhawks Denisowi Savardowi) - lub chodzenie w powietrzu Michaela Jordana, choć możesz być zawstydzająco bez sukcesu.

I podczas gdy posunięcia ani Kamskiego, ani Topałowa nie mogą być chronione, prawa do ich transmisji z pewnością mogą.

Ten sam problem powstał ostatnio przy akredytacji bloggerów jako oficjalnych członków mediów transmitujących mecze futbolowe NFL.

W ostatnim sezonie większości zakazano pisanie na blogach na żywo na stadionach na podstawie tego, że ich obecność narusza prawa właścicieli oficjalnej transmisji na żywo (choć, co jest dziwne, siedząc w domu na kanapie i robiąc to samo, nie narusza się prawa).

To jest ten przypadek, ChessBase była daleko. Ale szersze zapewnienie, że same posunięcia mogą stać się wyłączną intelektualną własnością ich twórców nie ma nic wspólnego z erą Internetu. Bond przypomina, że takie debaty w szachach były "przynajmniej od kilku dekad".

Susan Polgar, była mistrzyni świata i niestrudzona adwokatka gry, mówi, że rozsądne żądanie Bułgarskiej Federacji sprowadziło się do prawa autorskiego.

"Nie miałabym nic przeciwko otrzymywaniu zapłaty za każdym razem, gdy są używane moje posunięcia", śmieje się. "Ale trudno mi wyobrazić sobie, jak to byłoby przestrzegane."

Dla Bonda nie jest ważne, czy to byłoby przestrzegane, ale czy powinno być. "To tak nie działa", mówi.

"Jedna z rzeczy, które utrzymują grę przy życiu, jest stały przepływ danych: sprawdzanie poprzednich partii przeciwników, próbowanie słabości, poznawanie nowych posunięć, które możesz zastosować," mówi Bond, który prowadzi The Chess Express, szachową szkołę w Guelph.

"Jeśli jest lepsze posunięcie, partia może się szybko zmienić."

Szachistom, którzy żałują swoich własnych manewrów, Bond oferuje lekarstwo na bezpłatną legalizację.

"Arcymistrzowie będą strzec swoich posunięć przez pięć lub sześć lat, aż będą mieli przeciwnika, żeby było warto je użyć na nim", mówi. "W ten sposób chronisz posunięcie: zatrzymujesz je dla siebie."

Murray Whyte

Dodaj do: